Praksis’in Bizim için Önemi
Praksis Nedir?
Praksis(Motor Planlama); öğrenme becerilerinin ilk adımı olmakla birlikte motor hareketin bilişsel yeteneklerle idare edildiği nörolojik bir süreç olarak tanımlanmaktadır. J.Ayres praksisi motor planlama içerisinde duyusal süreç ve vücut algısının büyük ölçüde katkısının ve öneminin olduğuna dikkatimizi çekmektedir. Motor planlamanın Geri Besleme (Feed-back) ve İleri Besleme (Feed –Forward) olarak adlandırılan iki bileşeni vardır.
Motor aktiviteyi gerçekleştirirken bize ulaşan bilgileri Feed-back olarak ifade edebiliriz. Feed-back’ın oluşması için mutlaka bir hareket açığa çıkması gerekmektedir. Yapılan aktivitede giderek profesyonelleşmek için feed-back bizim için çok önem arz etmektedir.
Aktivite için gerekli kuvvet, hız ve basamakları tahmin etmemizi ise Feed-forward sağlamaktadır. Yani henüz hareket gerçekleşmeden bir önbilgimiz oluşması durumu söz konusudur.
Dolayısıyla praksis tanımlanırken sadece motor planlama olarak sınırlandırmamız mümkün değildir. Aynı zamanda onu diğer komponentleriyle birlikte hareketin fikrini oluşturmak, hareketi planlamak, ve planlanan hareketin amaca uygun olarak yürütme şeklinde tanımlamak bizim için en doğru tanım olabilir. Gelişim ve motor becerileri bir bütün oluşturmaktadır ve duyusal becerilerle birlikte niteliği artar. En önemlisi motor gelişim, ebeveynlerle bağ kurma ve iletişim açısından çok önemlidir. Praksisin temel olarak adımları şu şekildedir :
- Fikir oluşturmak
- Vücuttan ve çevreden gelen duyusal uyaranları doğru işlemleyip bu fikri başlatmak için uygun pozisyonu oluşturmak
- Gereken adımları uygun sıraya koymak,
- Sıralanan adımları gerçekleştirmek için harekete geçmek,
- Hareketleri uygun şekilde ayarlamak,,
- Hareketi sonlandırmak
Praksis’in Bizim için Önemi Nedir?
Ne kadar basit düzeyde olursa olsun üstlenilen her aktivite motor planlama gerektirmektedir. Çünkü bir çocuğun görevi, ne içerdiği ve ardından nasıl başarılacağı hakkında bir fikre sahip olması büyük önem arz etmektedir. İyi bir motor planlamanın elde edilebilmesi için, beynin tüm duyu sistemlerinden gelen temel bilgilere ve aynı zamanda vücut farkındalığını ve hareket algısını bütünleştirmeye ihtiyacı vardır.
Praksis-Motor Planlama problemleri yaşan çocukların zorluk yaşadıkları basamaklar genel olarak şu şekilde sıralanabilir :
- Bir göreve başlamak : ne yapacağını öngörememek
- Görevi gerçekleştirme : acele edebilir, beceriksiz olabilir ve dağınık, gelişigüzel işler üretme
- İşi zamanında bitirmek : iş bölümünü ve zaman planlamasını yapamama
- Yeni bir beceride profesyonelleşmek
- Beden hareketlerini planlamak, onların “kişisel alanlarının” farkında olmak, rahatsızlık vermeden sınırlı alanda oturmak, Aktivite sırasında hareket dizisini düşünememe ve planlayamama
- El yazısı görevleri : bir sayfadaki düşüncelerin düzenlenmesi, bir görevi sıra planlaması yaparak gerçekleştirememe
- Kişisel bakım görevleri : giyinme, çatal bıçak kullanma, kendi kendini temizleme gibi becerilerde zorluk yaşama
