Zihin Kuramı Nedir?

Zihin kuramı, filozoflar ve psikologlar tarafından 1970’lerde geliştirilmiştir ve literatürde başkalarının zihinsel durumlarından (düşüncelerine, inançlarına, isteklerine, niyetlerine vb.) anlam çıkarma, bu bilgiyi onların ne söyleyeceklerini yorumlamada kullanabilme, nasıl davranacaklarını sezebilme ve bir sonraki adımlarını tahmin edebilme becerisi olarak tanımlanmaktadır.

Zihinsel durumların hepsi bir bütün olarak birbiri ile ilişki içindedir. Bu durum şu şekilde  açıklanabilir; hepimizin gün içerisindeki hayatı, diğer insanların düşünce, istek, inanç ve duygularına göre değişim göstermektedir. Yani toplum bireylerin davranışlarını farklı şekillerde ve düzeyde etkilemektedir.

Kişilerin birbiriyle olan ilişki durumlarında;  soyut olan zihinsel durumların etkili olması, zihinsel durumların ilkelerinin var olduğu ‘’kuram’’ları meydana getirmektedir. Bu sebeple de süreçlerin tamamı ‘’zihin kuramı’’ şeklinde ifade edilmektedir. Yapılan araştırmalara göre; zihinsel durumlara ait tahminde bulunma ve diğer kişilerin davranışlarının nedenlerini anlayabilmemizi sağlayan zihin kuramı becerileri, çocuklarda sosyal gelişimin ve bilişsel gelişimin kilit noktası olduğunu göstermektedir

Çocuklar küçük yaşta konuşmaya başladığında zihinsel süreçleri eylem olarak ifade etmektedirler ve 18-30 aylıktan itibaren duygular, istekler, inançlar, düşünceler, rüyalar, hileler gibi bir dizi zihinsel duruma başvurmalarıyla gelişmektedir.  Zihin kuramı becerilerinin gelişmesi ile çocuklar aslında gerçeğin bir olduğunu ancak bu gerçeğin diğer kişilerin zihinlerinde farklı olarak temsil edilebileceğini anlamaktadırlar.

Yapılan araştırmalar incelendiğinde; zihin kuramı yeteneğinde en önemli gelişme 3 ve 4 yaşlar arasında oluşmaktadır ve  5 yaş itibari ile bu becerinin neredeyse tamamen kazanıldığı düşünülmektedir.

Zihin kuramının gelişimine etki eden faktörler arasında; yaş, bilişsel, duygusal gelişim, dil becerisi, sembolik oyun oynama becerisi, ebeveyn-çocuk, kardeş, arkadaş ve akran ilişkisi yer almaktadır. Yapılan birçok araştırma sonucuna göre; zihin kuramı yeteneklerinin kazanılmasının daha iyi düzeyde olan çocukların, diğer çocuklara kıyasla daha fazla sosyal alan becerisi gösterdiğini ve daha fazla işbirliği gerektiren oyun becerisi kazanmasının yanı sıra olumlu sosyal davranışlarının daha fazla olduğu gözlemlenmektedir.