Somatik semptom bozukluğu (SSD), bir kişinin herhangi bir tıbbi durumla ilişkilendirilemeyen fiziksel semptomlar göstermesine neden olan bir durumdur. Bu semptomlar genellikle bozukluğu olan bir kişide ciddi sıkıntıya neden olur. Araştırmalar, dünya çapında insanların yaklaşık yüzde beş ila yedisinin somatik semptom bozukluğuna sahip olduğunu gösteriyor. Ayrıca kadınlarda erkeklerden çok daha yaygın olduğu görülmektedir. ¹

Bu duruma sahip bir kişi genellikle sağlığıyla ilgili aşırı endişeler yaşar ve bu endişelere yanıt olarak tuhaf veya sıra dışı davranışlar sergileyebilir.

SSD’li kişiler, sergiledikleri herhangi bir fiziksel semptom hakkında aşırı endişe duyacak ve bunları yanlış bir şekilde daha ciddi bir hastalık belirtilerine bağlayacaktır. Ayrıca sahip oldukları semptomlar hakkında çok fazla endişe hissedecekler . Tıbbi bir durumun SSD semptomları olan bir kişiyle ilişkilendirilebildiği durumlarda, korkuları abartılmış olabilir. Bu durum her yaşta gelişebilir.

 Aşırı Kaygı ile Nasıl Başa Çıkılır?

Somatik Semptom Bozukluklarının Belirtileri

Somatik semptom bozukluğu olan bir kişinin yaşadığı semptomlar tipik olarak kişiden kişiye değişir. Semptomların şiddeti değişir ve bu durumdaki kişiler genellikle bir dizi semptom yaşarlar. Bununla birlikte, bozukluğun en yaygın semptomlarından bazıları şunlardır: ²

• Ağrı, ağrının hissedildiği bölgeler kişiden kişiye değişir
• Seks sırasında ağrı
• Nefes darlığı
• Tükenmişlik
• zayıflık
• baş dönmesi
• Karın ağrısı
• İshal veya kabızlık gibi sindirim sorunları

Sıklıkla, fiziksel semptomlarına odaklanan belirli düşünce ve davranışlar sergileyen ve kendilerinde yanlış olabileceğini algıladıkları bu duruma sahip insanları bulacaksınız. Durumunuz varsa, aşağıdaki duygulardan bazılarını tanıyabilirsiniz: ³

• Doktorunuzun endişelerinizi gidermek için yeterince çaba göstermediğini hissetmek
• Semptomlarınız ve onlar hakkında ne yapacağınız konusunda endişelenerek çok zaman harcamak
• Hafif semptomların ciddi bir durumun göstergesi olduğunu hissetmek
• Semptomlarınız hakkında o kadar endişeleniyorsunuz ki günlük işleyişinizi etkiliyor
• Size her şey temiz verildiğinde bile sık sık sağlık kontrollerine gitmek
• Size reçete edilen ilaca alışılmadık derecede duyarlı olmak veya yanıt vermemek

Somatik Semptom Bozukluklarını Belirleme

Mental Bozuklukların Teşhis ve İstatistik El Kitabı (DSM 5), somatik  semptom bozukluğunu tanımlamak için aşağıdaki tanı kriterlerini sağlar:

• Önemli sıkıntıya neden olan ve günlük işleyişinizi bozan somatik belirtiler yaşamak
• Semptomlar altı aydan fazla devam etti
• Somatik semptomlara yanıt olarak endişeli düşünceler veya davranışlar yaşamak

Bununla birlikte, SSD’yi teşhis etmek zordur çünkü çoğu durumda sergilenen fiziksel semptomlar herhangi bir tıbbi durumla ilişkilendirilemez. Doktorunuz tipik olarak kişisel ve tıbbi geçmişinize bakacak ve bir dizi laboratuvar testinin yapılmasını isteyecektir.

Laboratuvar sonuçlarınızın tıbbi bir duruma dair hiçbir kanıt olmadan geri geldiğini varsayalım. Bu durumda, somatik semptom bozukluğu tanısı koymanıza yardımcı olması için bir akıl sağlığı uzmanına yönlendirilebilirsiniz.

Somatik Semptom Bozukluklarının Nedenleri

Pek çok ruh sağlığı durumunda olduğu gibi, SSD’nin tek bir nedeni yoktur. Bununla birlikte, bozukluk, çocuklukta istismar ve travma yaşamakla ilişkilendirilmiştir.

Durumun neden kadınları erkeklerden daha fazla etkileyebileceğine dair bir teori, kadınların daha sık taciz ve travmaya maruz kaldığıdır. ²

Anksiyete ve düşük ağrı eşiği olan kişiler de SSD geliştirmeye daha duyarlıdır. Bazı risk faktörleri, bir kişiyi durumu geliştirmeye diğerlerinden daha duyarlı hale getirir.

Onlar içerir:

• Uyuşturucu ve alkol kötüye kullanımı
• çocukluk travması
• Cinsel istismar
• Çocuklukta kronik hastalıklarla yaşamak
• Anksiyete veya depresyon gibi diğer zihinsel sağlık koşullarına sahip olmak

İlgili Bozukluklar

İnsanların sağlıkla ilgili endişelerine bakışlarını etkileyen başka akıl sağlığı bozuklukları da vardır. Bu bozukluklar SSD ile benzerdir ancak aynı değildir. Bazen gruplandırılırlar ve somatoform bozukluklar olarak adlandırılırlar.

Koşullardan bazıları şunlardır: ⁴

• Yapay bozukluk : Bu durum, bir kişinin sahip olmadığı bir hastalık veya durumun belirtilerini taklit etmesine neden olur.
• Dönüşüm bozukluğu : Bu durum, bir kişinin algısını veya hareketliliğini etkileyen ancak fiziksel bir hastalıkla ilişkilendirilemeyen semptomlara neden olur. Örneğin, bozukluğu olan bir kişi aniden geçici olarak felç olabilir.
• Hastalık kaygısı bozukluğu : Somatik belirtiler bozukluğu, eskiden hipokondri olarak bilinen hastalık kaygısı bozukluğuna benzer.. Kişinin sürekli hastalanma riski altında olduğunu düşünmesine neden olan bir durumdur. Bununla birlikte, SSD’den farklı olarak, hipokondrisi olan bir kişi tipik olarak hiçbir fiziksel semptom yaşamaz.

Somatik Semptom Bozukluklarına İlişkin Komplikasyonlar

SSD fiziksel tıbbi durumlara yol açmasa da yaşam kalitenizi ciddi şekilde etkileyebilir. Tedavi edilmezse, algılanan sağlık sorunlarınızla o kadar meşgul olabilirsiniz ki, sağlığınıza ve diğer insanlarla olan ilişkilerinize zarar vermeye başlar.

Ayrıca anksiyete veya depresyon gibi diğer ruh sağlığı durumlarını geliştirme riskiniz de yüksektir  .

Bu duruma sahip birçok insan, algılanan sorunlarını tedavi etmeye çalışmak için çok fazla mali kaynak harcar . Harcanan paranın büyük bir kısmı genellikle gereksizdir ve mali zorluklara neden olabilir.

Somatik Semptom Bozukluklarının Tedavisi

Somatik semptom bozukluğunu tedavi etmek zor olabilir. Bunun başlıca nedeni, bu duruma sahip kişilerin kaygılarının semptomlarını şiddetlendirdiğini fark etmemeleridir.

Tedavi, bozukluğu olan bir kişinin yaşadığı fiziksel semptomlarla başa çıkmasına ve neden ortaya çıktıklarını belirlemesine yardımcı olmaya odaklanır.

Terapi

Bilişsel davranış terapisinin,  SSD tedavisinde kullanılan en etkili tedavi şekli olduğu gösterilmiştir. Terapi sırasında, terapistiniz semptomlarınız hakkında neden böyle hissettiğinizi anlamanıza yardımcı olacak ve bundan kaynaklanan kaygıyla başa çıkmanın yollarını size öğretecektir.

İlaç tedavisi

Sağlık çalışanları genellikle somatik semptom bozukluklarını tedavi etmek için ilaç kullanmaktan çekinirler. Ve durumu tedavi edecek özel bir ilaç yok.

Şiddetli vakalarda SSD’yi tedavi etmek için özel olarak hiçbir ilaç reçete edilmese de, sağlık uzmanınız  anksiyete veya depresyon gibi birlikte ortaya çıkan bozuklukları tedavi etmek için  antidepresanlar reçete edebilir.

Somatik Semptom Bozukluklarıyla Başa Çıkma

Somatik belirti bozukluğu, doğru tedavi planı ve başa çıkma teknikleriyle kolayca yönetilebilen bir durumdur. Tedaviniz hakkında kasıtlı olmak çok önemlidir ve bunun ilk adımı yardıma ihtiyacınız olduğunu kabul etmektir.

Belirli yaşam tarzı değişiklikleri yapmak da yaşam kalitenizi önemli ölçüde artırabilir. Araştırmalar, bu duruma sahip kişilerin %50 ila %75’inin uygun tedavi ile iyileştiğini gösteriyor. ⁴

Belirtilerinizi iyileştirebilecek yapabileceğiniz birkaç değişiklik:

• Daha fazla egzersiz yapın : Fiziksel olarak daha aktif olmak, fiziksel olarak hissetme şeklinizi iyileştirebilir ve aynı zamanda zihinsel sağlığınız için de harikadır.
• Stresi yönetin : Sürekli stresli olmak, yaşıyor olabileceğiniz herhangi bir hafif fiziksel semptom hakkında hissettiklerinizi şiddetlendirebilir.
• Kötü alışkanlıkları kesin : Aşırı alkol almak veya çok fazla kafein içmek semptomlarınızı daha kötü hissettirebilir