Uyku; canlılar enerjilerini korumanın yanı sıra fiziksel ve zihinsel aktivitelerinin sağlıklı sirkülasyonunu sağlayan bedensel ve ruhsal sağlık için vazgeçilmez olan temel ihtiyaçlardan bir tanesidir. Bağışıklık sistemi hücreleri başta olmak üzere hücrelerin pek çoğu uyku sırasında yenilenmekte ve onarılmaktadır. Buna bağlı olarak kaliteli bir uyku sağlıklı bir yaşam için olmazsa olmaz bir faktördür. İnsan sağlığı açısından uykunun faydaları temelde 4 madde olarak sıralamak mümkündür:

• Uyku, bağışıklık sistemini güçlendirmekte ve kalp sağlığına katkıda bulunmaktadır
• Kaliteli bir uyku ruh sağlığı için iyi oluş hâline katkıda bulunmaktadır
• Uyku, günlük hayatta verimlilik ve iyi bir performans açısından enerji sağlamaktadır
• Uyku, belleğin daha işlevsel bir şekilde çalışmasına katkıda bulunmaktadır

Uyku kalitesinin düşük olması sonucunda çok çeşitli bozukluklar ortaya çıkabilmekte ve özellikle ruh sağlığı sorunlarının gelişim düzeyi bu durumdan etkilenebilmektedir. Bu noktada bireylerin ‘Uyku Hijyeni’  hakkında farkındalığı olması bireyin kaliteli bir uyku süreci geçirmesine yardımcı olmaktadır.

Uyku Hijyeni Nedir?

Uykuya dalma ve gece boyunca uykuda kalma becerisini geliştirmeye yardımcı olabilecek ve uygulanabilecek sağlıklı uyku alışkanlıklar veya davranışlar ‘Uyku Hijyeni’ olarak tanımlanmaktadır. İyi bir uyku hijyeni oluşturmak ve uygulamak, her gece alınan uykunun miktarını etkilemesinin yanı sıra kalitesini de etkilemektedir. Ayrıca fiziksel ve zihinsel sağlık bakımından da önemli bir rol oynamaktadır.

Uyku süresi yaşa, yapılan işe, cinsiyete göre farklılık göstermesinin yanı sıra yapılan bilimsel çalışmalara göre normal şartlarda bir insanın günlük enerjisini geri kazanması ve sağlıklı bir hayat sürmesi için uykuda geçirilen sürenin yaklaşık olarak 7- 8 saat olması gerekmektedir. Sağlıklı bir yaşam için uyku süresi kadar bu uykunun kalitesi de oldukça önemlidir. Uyku fiziksel bir gereksinimdir ve uyku yoksunluğu olan kişiler de şu durumlar gözlemlenmektedir:

• Kanlarındaki bazı kimyasal maddelerde düzensizlik, bu düzensizliğe bağlı olarak yorgunluk, bitkinlik gibi sağlık sorunları ortaya çıkabilir.
• Uyku bozuklukları aynı zamanda zihinsel sağlığı da olumsuz yönde etkilemektedir ve buna bağlı olarak konsantrasyon güçlüğü, iş veriminde azalma gibi sorunlar görülebilmektedir.

Uyku Hijyeni/Uyku Kalitesi Nasıl Güçlendirilebilir?

Günlük hayat kalitemizi arttırmak adına uyku düzenimizde yapacağımız bazı iyileştirmeler bizim açımızdan oldukça yarar sağlayıcı olabilmektedir. Uyku bozuklukları, fiziksel ve ruh sağlığı sorunlarını kontrol altına almak adına uyku hijyeni çerçevesinde dikkat edilebilecek basamaklar şu şekildedir:

• Uyku Düzeni Oluşturmak
• İyi Bir Uyku Ortamı Hazırlamak
• Yatağı Sadece Uyku Aracı Olarak Kullanmak
• Düzenli Egzersiz Yapmak
• Beslenme Planı Oluşturmak ve Düzenli Beslenme
• Sigara ve Alkol Tüketiminden Kaçınmak
• Aşırı Kafein Tüketiminden Kaçınmak ve Sınırlandırmak
• Stres Seviyelerini Azaltmak

Uyku hijyeni, uyku kalitesini artırmaya yönelik bir öneriler bütünüdür ve uyku bozuklukları çeşitli sağlık sorunlarını beraberinde getirebilmektedir. Uyku bozukluğunun kısa vadeli sonuçları arasında; stresin artması, yaşam kalitesinin azalması, duygusal sıkıntılar, duygudurum bozuklukları ve hafıza gibi sorunlar yer alırken uzun vadeli bir sorun haline geldiğinde ise; hipertansiyon, kardiyovasküler hastalık, dislipidemi, kilo ile ilgili sorunlar, tip 2 diyabet ve gastrointestinal bozukluklar vs. görülebilmektedir.Bu nedenle uyku bozukluğu yaşayan kişilerin önerilere uyması ve vakit kaybetmeden bir uzmana danışması faydalı olacaktır.