Özgül Öğrenme Güçlüğü Nedir?

Çocukluk çağından başlayarak ömür boyu devam eden bir süreç ‘öğrenme’ olarak adlandırılmaktadır. Deneyimlerimizin, işittiklerimizin, gözlemlerimizin ve okuduklarımızın bize kattığı bilgilerle hareketlerimizi şekillendirmemiz öğrenmenin bir sonucudur.  farklı durumlar ve beklenmeyen olaylar karşısında tepki oluştururken edinilen bu bilgiler kullanılmaktadır.

Bireylerin bu öğrenme sürecinde zorluk yaşamasıyla ortaya çıkan bir bozukluk Özgül Öğrenme Güçlüğü olarak tanımlanmaktadır ve bu bozukluk yaşam boyu sürmektedir. Özgül öğrenme güçlüğü olan bireyler; konuşmada, okur-yazarlık becerilerinde, akıl yürütme ve problem çözme becerilerinde çeşitli problemler ile karşılaşmaktadır. Bu alanlarda yaşanılan olumsuz deneyimlerinin bireyleri öğrenmeden, sosyal ortamlardan ve okuldan uzaklaştırdığı görülebilmektedir.

DSM-V’e göre, özgül öğrenme güçlüğü okul çağında kendisini göstermeye başlayan nörogelişimsel bir bozukluk olarak tanımlanmaktadır ve Öğrenme güçlükleri, bireyin öğrenme yeteneğinin temelini oluşturan basamaklar olan okuma, yazma ve matematik alanlarında çeşitli problemler yaşaması ile ortaya çıkmaktadır.

Günümüzde toplumun %5’i ile %15’i arasındaki okul çağı çocuklarının özgül öğrenme güçlükleri ile baş etmeye çalıştığı düşünülmektedir ve özgül öğrenme güçlüğü her ne kadar okul çağında kendisini gösteriyor olsa da yetişkinlik dönemine kadar fark edilmemiş olma ihtimali de vardır.

Özgül öğrenme güçlüğü olan bireylerin zekaları normal ya da normalin üzerinde olabilmektedir ve herhangi bir patolojik bozukluk durumu yoktur. Özgül öğrenme güçlükleri, problem yaşanılan alana göre sınıflandırılmaktadır. Bunlar ;

1. Okuma alanındaki güçlükler disleksi,
2. yazma alanındaki güçlükler disgrafi,
3. matematik alanındaki güçlükler diskalkuli olarak sıralanabilir.

Özgül Öğrenme Güçlüğünün Belirtileri Nelerdir?

Özgül öğrenme güçlüğünün birçok belirtisi vardır. Ancak unutulmamalı ki bu basamaklar bireyin kronolojik yaşına göre belirlenmeli ve değerlendirilmelidir. Bu belirtiler şu şekildedir:

• Gecikmiş konuşma
• Yeni sözcükleri yavaş edinme
• Seslerin/hecelerin yerlerini değiştirme (vami –mavi-, çak- kaç……)
• Ses bilgisel olarak benzeyen sözcükleri karıştırmak (kay- kal, salı-sarı-sayı, kel-gel, pil-bil )
• Koordinasyon zayıflığı (sakarlık)
• İki veya daha fazla eylem içeren yönergeleri takip etmede güçlük
• Kelimelerdeki sesleri ayırmada güçlük
• Hecelemede güçlük
• Akranlarına oranla kısıtlı kelime dağarcığı
• Sesleri benzeyen harfleri karıştırma (d/t, b/p, f/v)
• Görsel benzeyen harfleri karıştırma (s/ş, d/p, h/n, f/t)
• Okula gitme konusunda isteksizlik
• Okuma yazma içeren etkinliklerde olağanın üstünde zaman harcamak
• Okumaktan kaçınmak
• Tahtada yazılanları veya başka bir kağıtta yazılanları kopyalamada güçlük
• Koordinasyon sorunları

Özgül Öğrenme Güçlüğü ve Dil ve Konuşma Terapisi

Özgül öğrenme güçlüğü tanısı her ne kadar çocuklar okula başlayıp okumada ciddi sorunlar gösterdikten sonra konulsa da aslında bu süreçten önce  bu tanıyı işaret eden birçok durumun yaşanması söz konusudur.

Özgül öğrenme bozukluğu için; Aile öyküsünde önemli okuma güçlüğü bulunan, fonolojik işlemleme becerilerinde ve konuşmayı algılamada sorunlar yaşayan, sözel dil becerilerinde gecikme vb. durumun gözlemlendiği  çocukların risk grubunda olduğunu söylemek mümkündür. . Bu çocuklar da okul öncesi dönemde müdahale edilmesi durumunda okul döneminde tanılandıktan sonra müdahale edilmesine göre daha çok başarı elde edilmektedir.  Özgül öğrenme güçlüğüne sahip olan bireylerin güçlük yaşadıkları alanlar şu şekildedir:

• fonolojik işlemleme becerileri,
• fonolojik farkındalık,
• hızlı otomatik isimlendirme,
• fonolojik kısa süreli bellek,
• fonolojik kısa süreli bellek,
• sözel dil becerileri,
• fonoloji,
• semantik,
• morfo-sentaks,
• pragmatik,
• dikkat ve bellek,
• kendini düzenleme stratejilerinin kullanımı,
• okuma becerileri,
• akademik başarı,
• duygusal ve davranışsal gelişim ve
• sosyal becerilerdir.

Dil ve Konuşma terapistleri özellikle yukarıda belirtilen dil ve konuşma becerileri üzerinde sunmuş olduğu etkili ve bireye özgü hazırlanmış müdahale programı sayesinde terapi programında ve bireyin gelişiminde çok önemli bir yere sahiptir.